Сақтау шарттарын цифрлық бақылау арқылы ет өнімдерінің сапасы мен қауіпсіздігін арттыру

Ет өнімдерінің сапасы мен қауіпсіздігіне қойылатын талаптарды күшейту жағдайында функционалды қоспалар мен заманауи сақтау технологияларын біріктіретін шешімдерді іздеу өзекті болып табылады. Осы зерттеу Өсімдік компонентін сақтау және қосу жағдайларын цифрлық бақылаудың ұлттық ет өнімдерінің сапасы мен микробиологиялық тұрақтылығына әсерін бағалауға бағытталған. Зерттеу нысаны сол формула бойынша жасалған өнімдер болды: бір топта стандартты формула қолданылды, екіншісінде потенциалды антиоксиданттық қасиеттері бар өсімдік компоненті қосымша енгізілді. Әр топ 30 күн бойы екі режимде сақталды: сандық бақылауда DIXELL XWEB300 жүйесі және дәстүрлі жағдайларда автоматтандырылған бақылаусыз. Кешенді талдау физикалық-химиялық көрсеткіштерді (қышқыл саны, пероксид саны, TBARS), микробиологиялық параметрлерді және органолептикалық бағалауды анықтауды қамтыды. Нәтижелер цифрлық мониторинг жағдайында сақталған өсімдік компоненті бар үлгілердің ең жақсы сақталу көрсеткіштерін көрсеткенін көрсетті: олар тұрақты органолептикалық қасиеттерімен, тотығу жылдамдығының төмендігімен және тұрақты микробиологиялық сипаттамаларымен ерекшеленді. Осылайша, функционалды ингредиенттерді сақтаудың сандық бақылауымен біріктіру ет өнімдерінің сапасы мен қауіпсіздігін арттыруда синергетикалық әсерді қамтамасыз етеді.

1. Wazir H. et al. Effects of storage time and temperature on lipid oxidation and protein co-oxidation of low-moisture shredded meat products //Antioxidants. – 2019. – Vol. 8. – №. 10. – P. 486. DOI: 10.3390/antiox8100486

2. Afreen H., Bajwa I. S. An IoT-based real-time intelligent monitoring and notification system of cold storage //IEEE Access. – 2021. – Vol. 9. – pp. 38236- 38253. DOI: 10.1109/ACCESS.2021.3056672

3. Gillespie J. et al. Real-time anomaly detection in cold chain transportation using IoT technology //Sustainability. – 2023. – Vol. 15. – №. 3. – P. 2255. DOI: 10.3390/su15032255

4. Yar M. S. et al. Advances in intelligent time- temperature indicators for cold chain monitoring: mechanisms, challenges, and applications //Trends in Food Science & Technology. – 2025. – P. 105128. DOI: 10.1016/j.tifs.2025.105128

5. Yuan J. et al. Effects of temperature fluctuations on the quality and microbial diversity of beef meatballs during simulated cold chain distribution //Journal of the Science of Food and Agriculture. – 2024. – Vol. 104. – №. 12. – pp. 7704-7712. DOI: 10.1002/vms3.1017

6. Khodaei S. M. et al. Application of intelligent packaging for meat products: A systematic review //Veterinary Medicine and Science. – 2023. – Vol. 9. – №. 1. – pp. 481-493. DOI: 10.1002/vms3.1017

7. СТ РК ГОСТ Р 51447-2010 Мясо и мясные продукты. Методы отбора проб. – 2013. – 14с.

8. He N. et al. A comprehensive review on extraction, structure, detection, bioactivity, and metabolism of flavonoids from sea buckthorn (Hippophae rhamnoides L.) //Journal of Food Biochemistry. – 2023. – Vol. 2023. – №. 1. – P. 4839124. DOI: 10.1155/2023/4839124

9. Kulazhanov T.K., Baibolova L.K., Serikkyzy M.S., Balev D.K., Vlahova-Vangelova D.B. Effectiveness of digital traceability in long-term storage of semi-smoked sausages. //The Journal of Almaty Technological University. 2024;144(2):111-116. https://doi.org/10.48184/2304-568X-2024-2-111-116

10. ГОСТ 9959-2015. Мясо и мясные продукты. Общие условия проведения органолептической оценки. - 2016. – 19с.

11. СТ РК ГОСТ 54354-2011. Мясо и мясные продукты. Общие требования и методы микро- биологического анализа. – 2013. – 42с.

12. ГОСТ 55480-2013. Мясо и мясные продукты. Метод определения кислотного числа. – 2013. – 8с.

13. ГОСТ 34118-2017. Мясо и мясные продукты. Метод определения переоксидного числа. – 2017. – 12с.

14. ГОСТ 55810-2013. Мясо и мясные продукты. Метод определения тиобарбитурового числа. – 2017. – 8с.

15. Serikkyzy M.S., Kulazhanov T.K., Baibolova L.K., Balev D.K. Innovative approaches to quality and safety assessment of meat products based on the digitalization of the storage system. //The Journal of Almaty Technological University. 2025;147(1):35-40. https://doi.org/10.48184/2304-568X-2025-1-35-40