Қазіргі сән индустриясының тұрақты дамуы контекстіндегі этноэкологиялық дәстүрлер

Мақала тұрақты сәнді дамыту үшін табиғат пен адам арасындағы үйлесімді қатынастардың мысалы ретінде этноэкологиялық дәстүрлерді зерттеуге арналған. Жұмыс барысында дәстүрлі тәжірибелер мен заманауи экологиялық тәсілдер арасындағы параллельдер анықталады. Экодизайн контекстінде мәдени мұраны жаңғыртуға байланысты әлемдік және қазақстандық дизайн шешімдері талданады. Табиғи қалыптасқан экологиялық тұрақты жүйе болып табылатын қазақ ұлттық костюмін жобалаудың этноэкологиялық дәстүрлерінің ерекшеліктерін зерттеуге ерекше назар аударылады. Киімнің философиялық түсінігінде қазақ халқының әлемге шығармашылық және ойшылдық көзқарасы көрініс тапты. Ол Ғаламның барлық элементтерінің өмірлік құндылығын терең интуитивті түсінуге негізделген. Осындай экологиялық ойлаудың қазіргі заманға өзектілігі мен үйлесімділігі атап көрсетілген. Мақаланың мақсатына сәйкес этностильдегі әйелдерге арналған шапанының эксперименттік авторлық үлгісі жасалды, ол үшін жайлылық, көпқырлылық, қозғалғыштық, беріктік, терең мағына тән. Нәтижелер мәдени мұраға негізделген тұрақты сән туралы жаһандық дискурсқа үлес қосуға бағытталған. Этноэкологиялық мәдениетті, дәстүрлі білім мен тәжірибені сақтау, жеткізу және бейімдеу тұрақтылықтың ажырамас бөлігі болып табылады. Ол қоршаған ортаға, қоғамға, өз гардеробына жауапты көзқарасты қалыптастыруға, эстетикалық талғамды дамытуға және қолөнер дәстүрлерін жаңғыртуға ықпал етеді.

1. Towards zero waste in fashion and textiles. – URL: https://www.un.org/en/observances/zero-waste-day

2. Remarks by the President of the UN General Assembly Mr. Philemon Yang at the International Day of Zero Waste 15:00 hrs, 27 March 2025, GA Hall. – URL: https://www.un.org/sites/un2.un.org/files/pga_e.pdf

3. Environmental Impact of Fast Fashion Statistics. – 2025. – URL: https://www.uniformmarket.com/statistics/fast-fashion-statistics

4. Manyata Rai. Fast Fashion and Its Environmental Impact in 2025. – URL: https://carbontrail.net/blog/fast-fashion-and-its-environmental-impact-in-2025/

5. Boucher, J. and Friot D. Primary Microplastics in the Oceans: A Global Evaluation of Sources. Gland, Switzerland: IUCN, 2017. – 43 p.

6. Jyoti Singh * and Shefali Bansal. The impact of the fashion industry on the climate and ecology // World Journal of Advanced Research and Reviews. – 2024. – 21(01). – Р. 210–215. DOI: https://doi.org/10.30574/wjarr.2024.21.1.2610

7. Парфенова С.А., Журова Л.И. Эко-тенденции в индустрии моды: проблемы и перспективы устойчивого развития // Вестник Международного института рынка. – 2025. – № 1. – ISSN 1998-9520

8. Purvis, B., Mao, Y. and Robinson, D. Three pillars of sustainability: in search of conceptual origins // Sustainability Science. – 2019. – 14 (3). – Р. 681-695. – ISSN 1862-4065. DOI: https://doi.org/10.1007/s11625-018-0627-5

9. Harper, K. Aesthetic Sustainability: Product Design and Sustainable Usage (R.R. Simonsen, Trans.; 1st ed.). – Routledge, 2017. – 182 р. DOI: https://doi.org/10.4324/9781315190419

10. Dr. Elizabeth Green. What Are The Three Legs Of Sustainability? – 2024. – URL: https://sigmaearth.com/what-are-the-three-legs-of-sustainability/

11. Кулагина Е.Г. Этноэкологическая культура: от традиций к инновациям // Культура и цивилизация. – 2016. – № 2. – С. 164-171.

12. Aldanayeva Т.М., Mikhailova N.А. Worldview aspects of the kazakh women’s national costume as a factor of the development of youth thinking culture // Pedagogics And Psychology. – 2021. – 1(46). – Р. 62-68.

13. Карабукаев К. Ш. Экологические традиции как духовно-ценностная основа взаимосвязи общества и природной среды. [Электронный ресурс] - 2017. - URL: https://cyberleninka.ru/article/n/ekologicheskie-traditsii-kak-duhovno-tsennostnaya-osnova-vzaimosvyazi-obschestva-i-prirodnoy-sredy

14. Петушкова Г. И., Курилина Н. С. Принципы экологического проектирования в дизайне костюма // Костюмология. – 2022. – Т. 7. – № 1. – URL: https://kostumologiya.ru/PDF/05IVKL122.pdf

15. Zhanguzhinova M.Y., Talgatbekova A.Zh., Rysbaeva I.A., Kozhabergenova K.D. “Saukele” - clothing collection: integration of traditions in the context of slow fashion // The Journal of Almaty Technological University. – 2025. – 149 (3). – Р. 231-241. DOI: https://doi.org/10.48184/2304-568X-2025-3-231-241

16. Zhanguzhinova M.Y., Talgatbekova A.Zh., Yezieva M.M., Turumkozhayeva ZH.S. The ethnofuturism of Kazakhstan’s clothing brand “Global Nomads” in the fashion design // The Journal of Almaty Technological University. – 2024. – 146 (4). – Р. 192-201. DOI: https://doi.org/10.48184/2304-568X-2024-4-192-201

17. Джанабаева Г. Д. Искусство народов Центральной Азии / Монография. Редактор М. С. Розанова. – Вашингтон: Программа изучения Центральной Азии, Университет Джорджа Вашингтона, 2019. – 89 с.: ил.

18. Володева Н., Кенжетаева А., Алишева А. Традиционный казахский костюм как воплощение мифопоэтической модели мира // Central Asian Journal of Art Studies. – 2018. – Т. 3, № 1. – С. 29–44.