Дәстүрлі емес майлы дақылдардың қалдықтарының сауынды сиырлардың сүт өнімділігіне әсері

Мақалада майлы дақылдардың дәстүрлі емес қалдықтарын құра жем құрамына енгізу арқылы сауынды сиырларға арналған жаңа құрама жем рецебін қолданудың тиімділігін зерттеуге бағытталған зерттеу нәтижелері ұсынылған. Зерттеудің мақсаты жаңа құрама жемнің сүт өнімділігі деңгейіне, сондай-ақ сүттің сапалық құрамына әсерін бағалау болды. Зерттеулер "Ынтымақ" ШҚ базасында жасына, тірі салмағына және физиологиялық жағдайына ұқсас жануарлардан үш тәжірибелік тобын қалыптастыра отырып оларға ғылыми-шаруашылық тәжірибе жүргізілді. Тәжірибелі топтардағы сиырлар азығына жаңа рецеппен әзірленген құрама жем берілді, ал бақылау тобындағы сиырларға шаруашылықтың негізгі рационындағы жем ұсталды. Жүргізілген зерттеулер нәтижесінде әзірленген құрама жемді қолдану сүт өнімділігінің артуына ықпал еткені анықталды. Ең үлкен орташа тәуліктік сүт екінші тәжірибелік топтағы сиырларда байқалды ол 23,2 кг құрады, бұл бақылау нұсқасымен салыстырғанда 16% - ға жоғары. Сонымен бірге сүттің сапалық көрсеткіштерінің жақсаруы, оның ішінде оның тағамдық және биологиялық құндылығының маңызды көрсеткіштерінің бірі болып табылатын толыққанды ақуыздың құрамының арқаны анықталды. Ақуыздың мөлшері екінші тәжірибелік топтағы сиырлардың сүтінде жоғары екені дәлелденді. Тәжірибелі топтардың жануарлары сүттің негізгі физика- химиялық көрсеткіштері бойынша бақылау жануарларынан басым болды. Дәстүрлі емес шикізатты қоса отырып, құрама жемді қолдану астық компоненттерінің үлесін азайтуға, жемнің өзіндік құнын төмендетуге, олардың биологиялық сапасын арттыруға және өндірістің экологиялық тиімділігін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

1. Бауэр М.Ш., Окутаева С.Т. Оптимизация рациона кормления как фактор повышения эффективности производства мяса крс //Проблемы агрорынка. – 2017. №3. -С. 84-89.

2. Оспанова Ш. К., Капов С.Н., Бегалина А.А., Серикпаева Ж. К. Проблемы кормопроизводства в северномказахстане и пути выхода из кризисного состояния //Вестник науки Казахского агротехнического университета им. С.Сейфуллина (междисциплинарный). - 2022. - №3 (114). –Ч.1. - С. 131-143

3. Амантаева А.А., Батырбаева Н.Б., Алимкулов Ж.С. Применение побочных продуктов нетрадиционных масличных культур в производстве комбикормов //Вестник Алматинского технологического университета.- 2025.-№1(147). -С. 123-130. https://doi.org/10.48184/2304-568X-2025-1-123-130

4. Мизанбекова С.К., Тиреуов К.М., Айтмуханбетова Д.А. Комбикормовая промышленность Республики Казахстан: тенденции модернизации //Проблемы агрорынка. -2022. -№4.- С.104-111. https://doi.org/10.46666/2022-4.2708-9991.11

5. Макарцев, Н.Г. Кормление сельскохозяйственных животных: учебник для вузов / Н. Г. Макарцев. - 4-е изд., испр. и доп. - Калуга : Ноосфера, 2017. - 640 с.

6. Жиенбаева С.Т., Жолдаспекова А.М. Перспективы использования отходов масложировой промышленности при производстве комбикормов//Вестник Алматинского технологического университета. -2013.- №2 (98).- С. 26-30.

7. Алимкулов Ж.С., Жиенбаева С.Т. Казахстан укрепляет кормовую базу//Комбикорма -2012. -№4. -С.21-22.

8. Василенко В. Н., Фролова Л. Н., Драган И. В. Технология переработки отходов масложировой промышленности РФ//Научно-методический электронный журнал «Концепт». – 2015. – Т. 13. – С. 2271–2275.

9. Курочкин А.А. Способ производства кормов из отходов животного и растительного происхождения с повышенной влажностью ингредиентов//Инновационная техника и технология.- 2019. -№ 2.-С. 21-24.

10. Абилов Б. Т., Крючков П. Г., Джафаров Н. М. Использование отходов подсолнечника в рационах откормочного молодняка крупного рогатого скота// Сельскохозяйственный журнал.- 2004. -№2-2.

11. Бречко, Я. Н. Повышение эффективности возделывание рапса в Республике Беларусь // Сборник научных трудов «Проблемы экономики» – Горки: БГСХА. -2016. – № 2. – С. 3–15.

12. Могилатова Н. Ю., Соловьева Е. В., Ефименко Л. В. Корзинки подсолнечника - перспективное сырье при производстве комбикормов // Известия вузов. Пищевая технология. -2005. №5-6.

13. Егоров И.А., Андрианова Е.Н. Рапс в комбикормах для цыплят-бройлеров// Птицеводство. – 2012. – № 2. – С. 21–23.

14. Осепчук Д. В., Мартынеско Е. А. Рапсовые корма в рационах для животных // Актуальные проблемы интенсивного развития животноводства. -2013. №16 (1).

15. Alvarez-Hess P.S., Jacobs J.L.,Kinley R.D., Roque B.M., Neachtain A.S.O. Twice daily feeding of canola oil steeped with Asparagopsis armata reduced methane emissions of lactating dairy cows// Animal Feed Science and Technology Article 2023 DOI:10.1016/j.anifeedsci.2023.115579

16. Цай В. П. Переваримость и использование питательных веществ, энергии корма ремонтных бычков в зависимости от структуры рациона// Зоотехническая наука Беларуси: сб. науч. тр. – Жодино, 2013. – Т. 48, ч. 2. – С. 61-69.

17. Цай В.П. Отходы солодового производства как компонент комбикормов при откорме молодняка крупного рогатого скота // Зоотехническая наука Беларуси. – 2024. -№2(59) - С.107-116.